Fındık Gübreleme Programı: Yıllık Gübre Takvimi ve Dozajlar

Fındık Gübrelemesi Neden Önemlidir?

Fındık ağacı topraktan büyük miktarda besin elementi tüketir. Her hasat döneminde ağaçtan alınan fındık ile birlikte azot, fosfor, potasyum ve mikro elementler de bahçeden çıkmış olur. Bu besin kayıpları gübre ile telafi edilmezse toprak zamanla fakirleşir, verim yıldan yıla düşer ve fındık kalitesi bozulur.

Doğru gübreleme programı ile:

Verim dekar başına %30-50 oranında artabilir
Meyve kalitesi (iç oranı, dolgunluk) iyileşir
Ağaç sağlığı güçlenir, hastalıklara direnç artar
Toprak verimliliği uzun vadede korunur

💡

Toprak Analizi ile Tasarruf

Gübre uygulamasına başlamadan önce mutlaka toprak analizi yaptırın. Analiz sonuçlarına göre gübre planı yapmak hem gereksiz gübre harcamasını önler hem de toprağa zarar verilmesini engeller. Toprak analizi rehberimizi inceleyin.

Yıllık Gübreleme Programı

Fındık gübrelemesi yıl boyunca farklı dönemlerde farklı gübre türleri ile yapılır. Aşağıda dönemlere göre gübreleme takvimi verilmiştir.

Kış Gübrelemesi (Kasım-Şubat)

Kış döneminde toprak analizine dayalı olarak temel gübreler uygulanır.

Çiftlik gübresi:

3-4 yılda bir uygulanır (her yıl vermek tuz birikimine neden olur)
Miktar: Ağaç başına 25-30 kg yanmış çiftlik gübresi (dekar başına 2-3 ton)
Uygulama: Dal izdüşümü altına, gövdeden uzağa, toprağa karıştırılarak
Amaç: Toprağın organik madde içeriğini artırmak, toprak yapısını iyileştirmek

Fosfor ve potasyum:

Toprak analizine göre dozaj belirlenir
Sonbahar veya kış başında uygulanır
Toprağa karıştırılmalı (yüzeyde bırakılmamalı)

İlk Azot Uygulaması (Mart)

Fındık için en kritik besin elementi azottur. İlk azot uygulaması Mart ayında yapılır.

Gübre: Amonyum sülfat (%21 N) veya amonyum nitrat (%33 N)
Miktar (amonyum sülfat): Dekar başına 20-25 kg
Miktar (amonyum nitrat): Dekar başına 13-15 kg
Zamanlama: Mart ortası, tomurcukların şişmeye başladığı dönem
Uygulama: Dal izdüşümü altına serpilerek, mümkünse toprağa karıştırılarak

Not: Ocak bakım takviminde belirtildiği gibi, kış gübrelemesi yapıldıysa Mart’ta azot dozajı buna göre ayarlanmalıdır.

İkinci Azot Uygulaması (Mayıs-Haziran)

Meyve gelişimi döneminde ikinci azot uygulaması yapılır.

Gübre: Üre (%46 N)
Miktar: Dekar başına 10-15 kg
Zamanlama: Mayıs ortası - Haziran başı
Uygulama: Dal izdüşümü altına serpilerek
Önemli: Temmuz’dan sonra azot uygulaması yapılmamalı (sürgün gelişimini uzatır, kışa hazırlık gecikir)

⚠️

Aşırı Azot Tehlikesi

Aşırı azotlu gübreleme ciddi sorunlara yol açar: yaprak dokusu yumuşar ve külleme hastalığına yatkınlık artar, sürgün gelişimi uzar ve ağaç kışa hazırlanamaz, fındık içi sulu ve kalitesiz olur. Toprak analizi sonuçlarına göre dozaj belirleyin.

Yaprak Gübresi (Mayıs-Temmuz)

Yaprak gübresi, mikro element eksikliklerini hızlı şekilde gidermek için kullanılır.

İçerik: Bor, çinko, demir, mangan gibi mikro elementler
Uygulama: Yaprak yüzeyine püskürtme (sabah erken veya akşam)
Sıklık: 2-3 uygulama, 15-20 gün arayla
Dikkat: İlaçlama ile birlikte tank karışımı yapılabilir (uyumluluk kontrolü şart)

Sonbahar Gübrelemesi (Ekim-Kasım)

Hasat sonrası toprak yenileme ve gelecek sezona hazırlık.

Fosfor-potasyum: Toprak analizine göre
Kireçleme: Toprak pH’ı 5,5’in altındaysa kireç uygulaması (dekar başına 100-200 kg)
Zamanlama: Eylül sonu - Kasım
Önemli: Kireç ile azotlu gübre aynı anda uygulanmamalı (azot kaybına neden olur)

Gübre Çeşitleri

Azotlu Gübreler

Fındık ağacının en çok ihtiyaç duyduğu besin elementidir. Yaprak ve sürgün gelişimi, meyve oluşumu için gereklidir.

Gübre	N İçeriği	Özellik	Dönem
Amonyum sülfat	%21 N + %24 S	Asitli topraklar için uygun değil, kükürt içerir	Mart
Amonyum nitrat	%33 N	Hızlı etki, yağışlı bölgelerde dikkat (yıkanma)	Mart
Üre	%46 N	Yüksek N oranı, ekonomik, toprağa karıştırılmalı	Mayıs-Haziran
Kalsiyum amonyum nitrat	%26 N	Asitli topraklarda tercih edilebilir	Mart

Fosforlu Gübreler

Kök gelişimi, çiçeklenme ve meyve oluşumu için önemlidir.

Triple süperfosfat (TSP): %42-46 P₂O₅ — en yaygın fosforlu gübre
Diamonyum fosfat (DAP): %18 N + %46 P₂O₅ — hem azot hem fosfor
Uygulama: Sonbahar veya kış başında, toprağa karıştırılarak
Dozaj: Toprak analizi sonuçlarına göre, genelde dekar başına 15-25 kg TSP

Potasyumlu Gübreler

Meyve kalitesi, hastalık direnci ve kuraklık toleransı için gereklidir.

Potasyum sülfat: %50 K₂O — fındık için en uygun potasyumlu gübre
Potasyum klorür kullanmayın: Fındık klora hassastır
Uygulama: Sonbahar veya kış, toprağa karıştırılarak
Dozaj: Toprak analizi sonuçlarına göre, genelde dekar başına 15-20 kg

Organik Gübreler

Toprağın fiziksel yapısını, su tutma kapasitesini ve biyolojik aktivitesini artırır.

Çiftlik gübresi: En yaygın, 3-4 yılda bir uygulama
Kompost: Bahçe artıkları, yaprak çürüğü
Yeşil gübre: Baklagil bitkileri ekilip toprağa karıştırılır
Solucan gübresi: Yüksek besin içerikli, pahalı ama etkili

ℹ️

Organik Gübre Önemi

Organik gübre sadece besin sağlamaz, toprak yapısını iyileştirir. Ağır killi topraklarda havalandırmayı artırır, kumlu topraklarda su tutma kapasitesini yükseltir. Kimyasal gübrelerle birlikte kullanılmalıdır.

Dozaj Hesaplama

Aşağıdaki tablo, toprak analizi yapılmamış bahçeler için ortalama dozaj tavsiyelerini gösterir. Toprak analizi sonuçlarına göre bu miktarlar değişebilir.

Dönem	Gübre Türü	Miktar (dekar)	Amaç
Kasım-Şubat	Çiftlik gübresi	2-3 ton (3-4 yılda bir)	Organik madde
Kasım-Şubat	TSP (fosfor)	15-25 kg	Kök gelişimi
Kasım-Şubat	Potasyum sülfat	15-20 kg	Meyve kalitesi
Mart	Amonyum sülfat	20-25 kg	İlk azot
Mayıs-Haziran	Üre	10-15 kg	İkinci azot
Mayıs-Temmuz	Yaprak gübresi	Etiket dozunda	Mikro element
Kasım	Kireç	100-200 kg (pH’a göre)	pH düzeltme

Önemli: Bu dozajlar genel tavsiyelerdir. Toprak analizi sonuçlarına göre belirlenecek dozajlar her zaman daha doğru ve ekonomik olacaktır.

🚫

Yanlış Zamanlama Zararı

Gübrelerin yanlış zamanda uygulanması etkisiz kalmakla kalmaz, zarara da yol açabilir. Örneğin Temmuz’dan sonra verilen azotlu gübre sürgün gelişimini uzatır, ağaç kışa hazırlanamaz ve don zararı riski artar. Takvime uyun.

Sık Yapılan Hatalar

Fındık gübrelemesinde en sık karşılaşılan hatalar:

Toprak analizi yaptırmadan gübreleme: En yaygın hata. Toprağın neye ihtiyacı olduğunu bilmeden gübre kullanmak hem israf hem zarar
Aşırı azot uygulaması: Yaprak dokusu yumuşar, küllemeye yatkınlık artar, iç kalitesi düşer
Her yıl çiftlik gübresi vermek: 3-4 yılda bir yeterlidir. Her yıl verilen çiftlik gübresi tuz birikimine neden olur
Gübreyi gövde dibine vermek: Gübre, dal izdüşümü altına verilmeli. Gövde dibine verilen gübre kök yanıklığına neden olabilir
Kireç ile azotlu gübreyi birlikte uygulamak: Kireç, azotun gaz halinde kaybını artırır. Arasında en az 1 ay bırakın
Gübreyi toprak yüzeyinde bırakmak: Fosfor ve potasyum gübresi toprağa karıştırılmalı, yüzeyde etkisiz kalır
Yanlış zamanlama: Temmuz sonrası azot vermek, kış öncesi kireç yapmamak

Sonuç

Fındık gübrelemesi, toprak analizi sonuçlarına dayalı, zamanlaması doğru ve dozajı ölçülü bir uygulama olmalıdır. “Çok gübre = çok verim” anlayışı hem ekonomik hem çevresel açıdan zararlıdır.

Özetlemek gerekirse:

Gübreleme mutlaka toprak analizi sonuçlarına göre yapılmalı
Mart ve Mayıs-Haziran azot uygulaması en kritik dönemler
Çiftlik gübresini 3-4 yılda bir verin
Gübreyi dal izdüşümü altına, gövdeden uzağa uygulayın
Temmuz’dan sonra azot vermeyin
Kireç ve azotlu gübreyi aynı anda uygulamayın

Gübreleme programınızın temeli olan toprak analizi hakkında detaylı bilgi için Toprak analizi rehberimize bakın. Fındık bakımının tüm yönleri için Fındık rehberimizi inceleyin.

📚 Hektaş 📚 Fındık Araştırma Enstitüsü