Fındık Hasadı Rehberi: Toplama, Harmanlama ve Kurutma

Fındık Hasadı Nedir?

Fındık hasadı, olgunlaşan fındıkların bahçeden toplanması, zurufi ayrılması (harmanlama), kurutulması ve depolanması sürecinin tamamını kapsar. Türkiye’de fındık hasadı genellikle Ağustos ortası ile Eylül başı arasında gerçekleşir. Bu süreç, yıl boyunca verilen emeğin karşılığının alındığı en kritik dönemdir.

Hasadın zamanlaması, yöntemi ve sonrası işlemler doğrudan fındık kalitesini ve piyasa değerini etkiler. Erken hasat boş fındık oranını artırırken, geç kalınan hasat yerden kayıp ve mantar riskini beraberinde getirir.

Hasat Zamanı

Olgunluk Belirtileri

Fındığın hasat zamanını belirlemek için şu belirtilere dikkat edin:

• Zuruf rengi: Yeşil zuruf (dış kabuk) kahverengileşmeye başlar
• Zuruf açılması: Zuruf uçlarından kıvrılmalar ve açılmalar görülür
• Fındık gevşemesi: Fındık zurufi içinde gevşer, hafif dokunuşla düşer
• Kabuk sertliği: Kabuklu fındık sert ve olgun renkte (kahverengi) olur
• Doğal dökülme: Ağaçtan yere kendiliğinden düşen fındıklar görülür

Pratik test: Bir dalı hafifçe sallayın. Olgun fındıklar kolayca düşüyorsa hasat zamanı gelmiştir.

Bölgelere Göre Hasat Tarihleri

Hasat zamanı bölgeden bölgeye değişir. Yükselti, iklim ve çeşit farkları nedeniyle tarihlerde 1-3 hafta kayma olabilir:

Bölge	Hasat Başlangıcı	Hasat Bitişi	Not
Ordu kıyı	5-10 Ağustos	25 Ağustos	En erken hasat
Giresun kıyı	10-15 Ağustos	30 Ağustos	Tombul fındık
Trabzon	10-15 Ağustos	5 Eylül	Kıyı-iç fark
Düzce / Sakarya	15-20 Ağustos	10 Eylül	Batı bölgesi
İç kesimler (yüksek)	20-25 Ağustos	15 Eylül	Geç olgunlaşma

Hasat Öncesi Hazırlık

Bahçe Temizliği

Hasattan 2-3 hafta önce bahçe altının temizlenmesi gerekir:

• Ot biçimi: Bahçe altındaki otlar biçilmeli veya tırpanlanmalı
• Taş ve dal temizliği: Yerdeki taşlar, dal parçaları ve yaprak kalıntıları toplanmalı
• Drenaj kontrolü: Su birikintisi oluşabilecek alanlar düzeltilmeli
• Yol açma: Bahçe içi ulaşım yolları temizlenmeli

Temiz bir bahçe altı, toplama hızını artırır ve kayıp oranını düşürür.

İşçi ve Ekipman Hazırlığı

Hasat dönemi emek yoğundur. Hazırlıklar zamanında yapılmalıdır:

• İşçi bulma: Mevsimlik hasat işçileriyle en az 1 ay önceden anlaşın
• Ekipman kontrolü: Patoz (harmanlama) makinesi, kurutma alanları, çuvallar hazırlayın
• Konaklama: İşçiler için konaklama ve yemek organizasyonunu planlayın
• Ulaşım: Bahçeden harman yerine taşıma araçlarını ayarlayın

Hasat Yöntemleri

Yerden Toplama

Türkiye’de en yaygın kullanılan geleneksel yöntemdir. Olgunlaşarak yere düşen fındıklar elle toplanır.

Avantajları:

• Ek ekipman gerektirmez
• Her bahçe yapısına uygun
• Olgun fındıklar toplanır (kalite yüksek)

Dezavantajları:

• Emek yoğun, yavaş
• Eğilme gerektirdiğinden yorucu
• Yerde kalan fındıklar kayba neden olur

Uygulama: Bahçe altı temizlendikten sonra işçiler eğilerek veya çömeleyerek fındıkları toplar. Zuruflu fındıklar çuvallara konularak harman yerine taşınır.

Daldan Silkme

Ağaçlar elle veya mekanik vibratör ile silkelenerek fındıkların düşürülmesi yöntemidir.

Elle silkme:

• Dallar elle tutularak sert şekilde sallanır
• Olgun fındıklar düşer, olgun olmayanlar dalda kalır
• Ağaç altına önceden branda serilirse toplama kolaylaşır

Mekanik silkme (vibratör):

• Gövdeye bağlanan vibratör ile ağaç titreştirilir
• Hızlı ve etkili, ancak cihaz maliyeti yüksek
• Büyük bahçelerde tercih edilir

Makine ile Hasat

Büyük ve düz bahçelerde kullanılan mekanize hasat yöntemidir.

• Süpürge tipi: Yerdeki fındıkları süpürerek toplar
• Aspiratör tipi: Fındıkları emerek toplar
• Kombine: Silkme + toplama işlemini birlikte yapar

Makine ile hasat büyük ölçekli bahçelerde maliyet avantajı sağlar, ancak eğimli ve taşlık arazilerde kullanımı sınırlıdır.

Hasat Sonrası İşlemler

Harmanlama (Patoz)

Harmanlama, fındığın zurufundan (yeşil dış kabuk) ayrılması işlemidir.

• Patoz makinesi: En yaygın yöntem. Zuruflu fındıklar makineden geçirilerek kabuklu fındık ayrılır
• Elle ayıklama: Çok küçük bahçelerde veya makinenin ayıramadığı fındıklarda
• Zamanlama: Toplama sonrası 24-48 saat içinde harmanlama yapılmalı. Geç kalınırsa zuruf fındığa yapışır ve kalite düşer

Kurutma

Kurutma, fındık kalitesi ve depolama ömrü açısından kritik bir adımdır. Hedef nem oranı %6’nın altıdır.

Güneşte kurutma (geleneksel):

• Fındıklar beton harman veya tente üzerine ince bir tabaka halinde serilir
• Günde 2-3 kez karıştırılır
• 3-5 gün güneşli havada kurutulur
• Gece üzeri örtülür (çiğ nemi önlemek için)

Makine ile kurutma:

• Kurutma makineleri kullanılır
• Sıcaklık 40-45°C arasında ayarlanmalı (yüksek sıcaklık yağ kalitesini bozar)
• 12-24 saat içinde tamamlanır

Kurutma kontrolü: Fındığı kırın, içi çıtır kırılıyorsa ve nem hissedilmiyorsa kurutma tamamdır.

Depolama

Kurutulan fındıklar uygun koşullarda depolanmalıdır:

• Nem oranı: %6’nın altında (nemli fındık küflenir)
• Ortam: Serin, kuru ve havadar depo
• Ambalaj: Jüt çuval veya hava alan torba (naylon torba kullanmayın)
• Yerden yükseklik: Paletler üzerinde, duvardan 10 cm mesafede
• Kontrol: Düzenli olarak nem ve küf kontrolü yapın

Sonuç

Fındık hasadı, doğru zamanlama ve hazırlıkla hem kaliteli ürün elde etmenizi hem de emek ve zaman tasarrufu yapmanızı sağlar.

Özetlemek gerekirse:

• Zuruf kahverengileştiğinde ve fındık gevşediğinde hasat zamanı gelmiştir
• Bahçe altını hasattan 2-3 hafta önce temizleyin
• Toplanan fındıkları aynı gün patoza verin
• Kurutmayı %6 nem oranına kadar sürdürün
• Serin ve havadar ortamda depolayın

Fındık yetiştiriciliğinin tüm aşamaları hakkında detaylı bilgi için Fındık rehberimizi inceleyin. Budama döneminde doğru uygulama ile hasat veriminizi artırmak için Fındık budama rehberimize bakabilirsiniz.

📚 Fındık Araştırma Enstitüsü 📚 Hektaş