Kasım Ayı
Ana Tema: Kireçleme, Çiftlik Gübresi & Kış Hazırlığı
Kasım ayı fındık bahçesinde yaprak dökümünün tamamlandığı, ağacın tam dinlenmeye girdiği ve kışlık bakım işlerinin yoğunlaştığı dönemdir. Yaprak dökümüyle birlikte ocağın iskeleti çıplak gözle net görülür hale gelir ve budama işleri hız kazanır. Aynı zamanda toprak ıslahının temel taşı olan kireçleme ve organik madde kaynağı çiftlik gübresi uygulamaları bu ayın gündemindedir.
Kasım’da yapılan kireçleme, toprağın kış yağışlarıyla kireci çözmesine ve profil boyunca dağılmasına olanak tanır. Budama penceresi genişler, fosfor ve potasyum gübresi Ekim’de yapılmadıysa bu ay tamamlanır ve fidan dikimi başlayabilir. İşleri Aralık ayı bakım takvimi ile sürdüreceksiniz.
✓ Kasım Ayı Görevleri
- ✓ Toprak analizi sonucuna göre kireçleme yap (4-5 yılda bir)
- ✓ Budamayı yoğunlaştır: ocak ve dal seyreltmesi
- ✓ Kuru, kırık ve hastalıklı dalları dipten kes
- ✓ Çiftlik gübresi uygula (3-4 yılda bir)
- ✓ Fosforlu ve potasyumlu gübreyi tamamla (Ekim'de yapılmadıysa)
- ✓ Fidan dikimi başlat (Kasım-Mart arası)
- ✓ Dip sürgünü temizliğine devam et
- ✓ Bakteriyel yanıklık için bakırlı ilaçlama (2. uygulama)
Kireçleme: pH Düzeltmenin Temeli
Karadeniz Bölgesi toprakları yüksek yağış ve organik madde birikimi nedeniyle genellikle asit karakterlidir (pH 4.5-5.5). Asit toprakta fosfor, kalsiyum ve magnezyum gibi besin elementlerinin bitkiye yarayışlılığı düşer; aluminyum ve mangan toksisitesi riski artar. Kireçleme, toprak pH’ını yükselterek bu dengesizlikleri giderir.
Uygulama Zamanı ve Sıklığı
- Sıklık: Toprak analizi sonucuna göre genellikle 4-5 yılda bir
- Dönem: Kasım-Aralık ideal; kış yağışları kirecin toprak profiline karışmasını sağlar
- Malzeme: Öğütülmüş kireçtaşı (CaCO3) veya dolomit (CaCO3 + MgCO3)
- Miktar: Toprak analizi raporundaki öneriye göre belirlenir (genellikle dekara 200-400 kg)
Uygulama Yöntemi
Kireç, bahçe altına homojen olarak serpildikten sonra sığ bir toprak işlemeyle (5-10 cm) karıştırılır. Ocak gövdesinin hemen dibinden ziyade dal izdüşümü altına odaklanılır. Kireçleme sonrası en az 1-2 ay beklenmeden azotlu gübre (özellikle amonyum formları) uygulanmamalıdır; kireçle amonyum arasındaki reaksiyon azot kaybına yol açar.
Kireçleme Analiz Olmadan Yapılmaz!
Toprak pH’ı zaten uygun olan bir bahçeye kireç vermek zararlıdır. Fazla kireç toprak pH’ını aşırı yükseltir ve demir, çinko, mangan, bor gibi mikro elementlerin alınımını ciddi ölçüde bozar. Kireçleme kararını mutlaka toprak analizi sonucuna dayandırın.
Dolomit mi, Kireçtaşı mı?
Toprak analizinde magnezyum eksikliği de varsa dolomit tercih edilir; çünkü dolomit hem kalsiyum hem magnezyum sağlar. Magnezyum düzeyi yeterliyse öğütülmüş kireçtaşı yeterlidir. Karar yine toprak analizi raporundan çıkar.
Kireçleme hakkında ayrıntılı bilgi için kireçleme rehberimize bakabilirsiniz.
Budama Yoğunlaşıyor
Yaprak dökümü tamamlandığından Kasım, budamanın en rahat yapıldığı aylardan biridir. Henüz sert kış soğukları başlamamıştır, donmuş dal riski azdır ve gün ışığı süresi budama çalışmasına yeterlidir.
Ocak ve Dal Seyreltmesi
Fındık ocak (küme) halinde büyüdüğünden düzenli seyreltme şarttır. Kasım’da yapılacak budamada hedef:
- Her ocakta 5-6 ana dal bırakmak; fazlasını dipten kesmek
- İç içe girmiş, birbirine sürten dalları çıkarmak
- Işık ve havanın ocağın merkezine ulaşmasını sağlamak
- Yaşlanmış, verim düşmüş dalları gençleştirme için işaretlemek
Hastalıklı ve Kuru Dal Temizliği
- Kuru ve kırık dallar: Sağlıklı dokuya kadar geri kesin, dal dibinden tırnak bırakmadan alın
- Hastalıklı dallar: Dal kanseri, bakteriyel yanıklık belirtisi taşıyan dalları çıkarın
- Dezenfeksiyon: Hastalıklı daldan geçen alet sağlam ocağa hastalık taşır; her ocaktan sonra kesici yüzeyleri dezenfekte edin
- Artıklar: Kesilmiş dalları bahçede bırakmayın; hastalıklı dalları yakın
Tırnak Bırakmayın
Dalı keserken gövde üzerinde 3-5 cm’lik çıkıntı (tırnak) bırakmak, yara kapanmasını engeller ve çürüme noktası oluşturur. Kesimi dal yaka bileziğinin hemen dışından, düz ve temiz bir yüzeyle yapın. Ayrıntılar için budama rehberimize bakın.
Çiftlik Gübresi Uygulaması
Çiftlik gübresi (yanmış ahır gübresi), toprağın organik madde içeriğini artırır, mikrobiyolojik aktiviteyi canlandırır, toprak yapısını düzeltir ve su tutma kapasitesini yükseltir. Fındık bahçesinde 3-4 yılda bir uygulanır; her yıl tekrarlanması gerekmez.
Miktar ve Yöntem
- Ocak başına: 30-40 kg yanmış çiftlik gübresi
- Uygulama yeri: Dal izdüşümünün altına, gövdeden 50-60 cm uzaktan başlayarak halka şeklinde serilir
- Toprağa karıştırma: 5-10 cm derinliğe çapa ile karıştırın
- Dikkat: Taze (yanmamış) gübre kullanmayın; kök yanıklığına ve yabancı ot tohumlarının yayılmasına neden olur
Yağışlı Bölgelerde Sonbahar Uygulaması Tartışmalı
Karadeniz’in yüksek yağışlı bölgelerinde (yıllık 1.200+ mm) sonbaharda verilen çiftlik gübresi, kış yağışlarıyla besin değerinin yarı yarıya yıkanabilir. Özellikle Doğu Karadeniz’in yoğun yağış alan ilçelerinde çiftlik gübresini ilkbahara (Mart-Nisan) bırakmak daha verimli olabilir. Daha kurak olan Batı Karadeniz kıyısı ve iç kesimlerde sonbahar uygulaması sorunsuzdur.
Çiftlik Gübresi Kalitesi
| Özellik | İyi gübre | Kaçınılacak gübre |
|---|---|---|
| Renk | Koyu kahverengi-siyah | Açık renkli, saman görünümünde |
| Koku | Toprak kokusu | Keskin amonyak kokusu |
| Yapı | Ufalanır, homojen | Lifli, çözülmemiş saman parçaları |
| Yaş | En az 6-12 ay bekletilmiş | Taze, ahırdan yeni çıkmış |
Çiftlik gübresi hakkında daha fazla bilgi için çiftlik gübresi rehberimize bakabilirsiniz.
Fosforlu ve Potasyumlu Gübre (Ekim’de Yapılmadıysa)
Ekim ayı bakım takviminde ayrıntılarıyla anlatılan fosforlu ve potasyumlu gübre uygulaması, Ekim’de tamamlanamadıysa Kasım’da yapılabilir. Çukur yöntemini, miktarları ve dikkat edilecek noktaları o rehberden inceleyin.
Kasım’da toprak genellikle daha nemlidir ve çukur açmak kolaylaşır. Ancak sürekli yağışlı dönemlerde çamurlu toprakta çalışmak hem zordur hem de toprak sıkışmasına neden olur; uygun bir kuru gün bekleyin.
Fidan Dikimi Başlangıcı
Kasım, fındık fidanı dikimi için ideal dönemin başlangıcıdır. Yaprak dökümünü tamamlamış, dinlenmeye girmiş fidanlar bu dönemde dikildiklerinde kışı kök geliştirerek geçirir ve ilkbaharda güçlü bir çıkış yapar.
Dikim Kuralları
- Çukur: Ekim’de açılmış 50x50x50 cm çukurlara
- Fidan seçimi: Sertifikalı, sağlıklı, 1-2 yaşında fidanlar
- Dikim derinliği: Fidanlıktaki dikim derinliğinde; kök boğazı toprak seviyesinde kalmalı
- Dolgu: Üst toprak + yanmış çiftlik gübresi karışımıyla
- Sulama: Dikim sonrası bol can suyu
- Çeşit uyumu: Bahçede en az 2-3 farklı çeşit bulundurarak tozlaşma başarısını artırın
Fidanı Nereden Almalı?
Sertifikalı fidanları il/ilçe tarım müdürlüklerinin yönlendirdiği kayıtlı fidanlıklardan temin edin. Belgesiz fidan virüs hastalığı ve yanlış çeşit riski taşır. Bölgenize önerilen çeşitleri tarım müdürlüğünden öğrenin.
Bakteriyel Yanıklık: 2. Bakırlı İlaçlama
Ekim’deki ilk uygulamanın ardından Kasım’da ikinci bakırlı ilaçlama yapılır. Yaprak dökümü tamamlandıktan sonraki bu uygulama, yaprak izi yaralarından ve budama kesim yüzeylerinden giriş yapabilecek bakterilere karşı koruyucu bariyer oluşturur.
- Zamanlama: Yaprak dökümü %100 tamamlandıktan sonra
- Uygulama: Bordo bulamacı veya bakır hidroksit, dal ve gövdelere tam kaplama
- Hava: Yağışsız ve 0 °C üzerinde kuru bir gün seçin; ilaç kuruması için birkaç saat gerekli
Dip Sürgünü Temizliği
Dip sürgünü temizliği yıl boyunca yapılması gereken bir bakımdır; ancak yapraksız dönemde hangisinin piç sürgünü, hangisinin verimli ana gövde olduğu en net bu dönemde görülür. Kasım’da fırsat buldukça piçleri toprak seviyesinden temizlemeye devam edin.
Kasım Ayında Yapılmaması Gerekenler
Sık Yapılan Hatalar
- Çok yağışlı bölgelerde sonbaharda çiftlik gübresi vermek: Yoğun kış yağışı besin değerini yıkar; bu bölgelerde ilkbahar uygulaması daha verimlidir
- Kireçlemeyi toprak analizi yapmadan uygulamak: Fazla kireç mikro element alımını ciddi şekilde bozar
- Budamada tırnak bırakmak: Gövde üzerindeki çıkıntı yara kapanmasını engeller ve çürüme noktası oluşturur
- Taze çiftlik gübresi kullanmak: Yanmamış gübre kök yanıklığı yapar ve yabancı ot yayar
- Azotlu gübreyi bu ayda vermek: Bitki dinlenmede olduğu için azot alınmaz; kış yağışıyla topraktan yıkanır
- Islak toprakta ağır makineyle çalışmak: Toprak sıkışması kök gelişimini yıllarca engeller
Kasım Ayı İş Planı Özeti
| Dönem | Öncelikli iş |
|---|---|
| 1. hafta | Budamaya devam, kireçleme planı, çiftlik gübresi temin |
| 2. hafta | Kireçleme uygulaması, dip sürgünü temizliği |
| 3. hafta | Çiftlik gübresi uygulaması, fosfor/potasyum tamamlama |
| 4. hafta | Fidan dikimi başlangıcı, bakteriyel yanıklık ilaçlaması, Aralık planı |
Kasım, bahçenin kışa hazırlandığı son aktif aydır. Kireçleme ve çiftlik gübresi gibi uzun vadeli yatırımları bu ayda tamamlayın. Budama işleri Aralık ayı bakım takvimi ile devam edecektir.
📚 Fındık Araştırma Enstitüsü 📚 FİSKOBİRLİK 📚 Giresun Ziraat Odası📚 Kaynaklar
İlgili Rehberler
Tüm Bakım Takvimi rehberlerini gör
Ekim Ayı Fındık Bakım Rehberi
Ekim ayında fındık bahçesinde sonbahar gübreleme başlangıcı, yaprak dökümü, mayıs böceği ilaçlaması ve toprak bakımı. Resmi kaynaklarla desteklenmiş rehber.
Aralık Ayı Fındık Bakım Rehberi
Aralık ayında fındık bahçesinde kış budaması başlangıcı, dalkıran temizliği, bahçe hijyeni ve dinlenme dönemi bakımı. Resmi kaynaklarla desteklenmiş rehber.
Fındık Gübreleme Programı: Yıllık Gübre Takvimi ve Dozajlar
Fındık gübreleme zamanı, gübre çeşitleri ve dekar başına dozajlar. Azot, fosfor, potasyum ve organik gübre uygulama rehberi.
Fındık Bahçesinde Kireçleme: Asit Toprakta pH'ı Yükseltmek
Karadeniz toprakları asit karakterli. Kireçleme yapılmadan atılan gübrenin büyük kısmı boşa gider. Kireç ihtiyacı nasıl belirlenir, hangi kireç, ne zaman ve nasıl uygulanır?
Fındıkta Çiftlik Gübresi ve Organik Madde: Toprağın Zeminini Kurmak
Fındık bahçesinde çiftlik (ahır) gübresi ne işe yarar, yanmış gübre nedir, ne zaman ve nasıl uygulanır? Organik maddenin su ve besin tutmadaki rolü, zuruf kompostu ve sık yapılan hatalar.
Fındık Budama Rehberi: Doğru Budama ile Veriminizi Artırın
Fındık budaması Kasım-Şubat arasında, yaprak dökümünden sonra yapılır; en yoğun ay Ocak, son şans Mart başı. Şekil, verim ve gençleştirme budaması, doğru kesim açısı ve %30 kuralı.
Daha Fazla Bakım Takvimi Rehberi
Ağustos Ayı Fındık Bakım Rehberi
Ağustos ayında fındık hasadı, olgunluk belirtileri, toplama yöntemleri, harmanlama, kurutma, aflatoksin riski ve hasat hataları. Resmi kaynaklarla desteklenmiş kapsamlı rehber.
Aralık Ayı Fındık Bakım Rehberi
Aralık ayında fındık bahçesinde kış budaması başlangıcı, dalkıran temizliği, bahçe hijyeni ve dinlenme dönemi bakımı. Resmi kaynaklarla desteklenmiş rehber.
Ekim Ayı Fındık Bakım Rehberi
Ekim ayında fındık bahçesinde sonbahar gübreleme başlangıcı, yaprak dökümü, mayıs böceği ilaçlaması ve toprak bakımı. Resmi kaynaklarla desteklenmiş rehber.
Eylül Ayı Fındık Bakım Rehberi
Eylül ayında fındık bahçesinde yüksek kuşak hasadı, kurutma, hasat sonrası bakım, dip sürgünü temizliği, toprak analizi ve zararlı mücadelesi. Resmi kaynaklarla desteklenmiş rehber.
