Ekim Ayı
Ana Tema: Sonbahar Gübreleme Başlangıcı & Yaprak Dökümü
Ekim ayı fındık bahçesinde hasadın geride kaldığı, ağacın dinlenmeye hazırlandığı geçiş dönemidir. Yaprak dökümü başlar, fotosentez yavaşlar ve besin maddeleri köke çekilir. Üreticinin yaz yorgunluğuyla bahçeyi ihmal ettiği bir dönem olsa da Ekim aslında gelecek sezonun verimini belirleyen kritik bir aydır: sonbahar gübreleme penceresi açılır, budamaya zemin hazırlanır ve toprak bakım işleri başlar.
Hasat sonrası bahçeye dönüş zamanı Ekim’dir. Yaprak dökümü tamamlandığında budamaya başlanabilir, toprak analizi sonuçlarına göre fosforlu ve potasyumlu gübre planlanabilir ve mayıs böceği larvalarına karşı son müdahale şansı değerlendirilebilir. İşleri Kasım ayı bakım takvimi ile devam ettirmek üzere bu ayda temelleri atın.
✓ Ekim Ayı Görevleri
- ✓ Yaprak dökümünü takip et, külleme bulaşıklı yaprakları topla
- ✓ Toprak analizi sonuçlarına göre gübreleme planını hazırla
- ✓ Fosforlu gübre uygulamasını başlat (3 yılda bir)
- ✓ Potasyumlu gübre uygulamasını başlat (2-3 yılda bir)
- ✓ Mayıs böceği larva sayımı yap, gerekirse ilaçla
- ✓ Kök ve dip sürgünü temizliğine devam et
- ✓ Fidan dikimi için çukur aç (50x50x50 cm)
- ✓ Bahçe altı sığ toprak işleme yap
- ✓ Bakteriyel yanıklık için bakırlı ilaç uygula
Yaprak Dökümü ve Bahçe Hijyeni
Ekim ayının ikinci yarısından itibaren yaprak dökümü belirginleşir. Sağlıklı bir yaprak dökümü, ağacın besin rezervlerini köke çekmesinin doğal göstergesidir. Ancak dökülen yapraklar bahçede kalırsa, özellikle külleme ve diğer mantar hastalıklarının kışlık inokulumu haline gelir.
Yaprak Toplama ve Uzaklaştırma
Külleme (Erysiphe coryli) bulaşığı olan yapraklar, yüzeylerinde beyazımsı bir toz tabakası taşır. Bu yapraklar bahçede bırakıldığında mantar sporları toprakta kışlar ve ilkbaharda yeni enfeksiyon kaynağı olur. Bulaşıklık belirgin olan bahçelerde dökülen yaprakların toplanıp bahçe dışına çıkarılması veya derin gömülmesi önerilir.
- Özellikle ocak diplerindeki yaprak yığılmalarını temizleyin
- Külleme belirtisi taşıyan yaprakları ayrı toplayın
- Kompost yapılacaksa yeterli sıcaklığa ulaşan kompost yığınına ekleyin; soğuk yığına koymayın
Yaprak Dökümü Ne Zaman Tamamlanır?
Karadeniz kıyı kuşağında yaprak dökümü genellikle Ekim sonu-Kasım başında tamamlanır. Yüksek rakımlı bahçelerde birkaç hafta daha erken başlayabilir. Yaprak dökümü tamamlanmadan budamaya başlamayın: yaprak fotosentezle ürettiği son besinleri köke aktarırken yapılan kesim bu transferi keser.
Bahçe Altı Toprak İşleme
Hasat döneminde yoğun yürüme ve makine trafiğiyle sıkışan bahçe altı toprağı, Ekim’de sığ bir işlemeyle havalandırılmalıdır. Bu işlem aynı zamanda pupa kırımı işlevi görür: toprak yüzeyinin 5-10 cm altında kışlayan zararlı pupaları yüzeye çıkararak kuşlara ve soğuğa maruz bırakır.
- Derinlik: 5-10 cm (daha derine inmeyin, kök hasarı olur)
- Araç: Çapa, tırmık veya hafif diskaro
- Zaman: Toprak nemli ama çamur değilken
- Dikkat: Kök bölgesinde dikkatli olun; ana köklere zarar vermekten kaçının
Derin Sürüm Yapmayın
Fındığın kök sistemi yüzeyseldir. 15-20 cm’den derin toprak işleme besleyici kökleri keser ve ağacı zayıflatır. Pupa kırımı ve havalandırma için 5-10 cm yeterlidir.
Mayıs Böceği Mücadelesi
Mayıs böceği (Melolontha spp.) larvası fındık köklerini yiyerek ciddi zarar verir. Ekim ayının ilk yarısı, larvaların hâlâ toprak yüzeyine yakın bulunduğu ve müdahale edilebildiği son dönemdir. Hava soğudukça larvalar derine iner ve erişilemez hale gelir.
Larva Sayımı ve Karar Eşiği
Bahçenin farklı noktalarından 1 m x 1 m ve 25-30 cm derinliğinde toprak çıkarılarak larva sayımı yapılır. 1 m²’de 3 veya daha fazla larva bulunması ekonomik zarar eşiğidir ve mücadele gerektirir.
| Larva sayısı (1 m²) | Karar | Açıklama |
|---|---|---|
| 0-2 | İzle | Ekonomik zarar eşiğinin altında |
| 3-5 | İlaçla | Chlorpyrifos-Ethyl %25 WP, 15 g/m² |
| 5+ | Acil müdahale | Yoğun bulaşıklık, geniş alana uygula |
İlaç Kullanımında Dikkat
Chlorpyrifos-Ethyl uygulaması toprak yüzeyine serpilerek ve ardından toprağa karıştırılarak yapılır. Uygulama dozunu aşmayın. İlacın ruhsat durumunu il/ilçe tarım müdürlüğünden mutlaka teyit edin; ruhsatlı preparatlar yıllara göre değişebilir.
Fosforlu Gübre Uygulaması
Fosfor, fındıkta kök gelişimi, çiçeklenme ve meyve tutumunu doğrudan etkileyen bir makro besindir. Toprakta hareketi çok sınırlı olduğundan kök bölgesine yakın ve derine verilmesi gerekir; yüzeye serpilen fosfor köke ulaşmaz.
Uygulama Detayları
- Sıklık: Toprak analizi sonucuna göre genellikle 3 yılda bir
- Dönem: Ekim - Şubat arası (sonbahar tercih edilir, toprak işlenebilirken)
- Yöntem: Çukur yöntemi — ocak dal izdüşümünde, gövdeden 60-80 cm uzakta, taç kenarına doğru
- Çukur sayısı: Ocak başına 16-32 çukur (ocak büyüklüğüne göre)
- Çukur boyutu: 15-20 cm çapında, 20-25 cm derinliğinde
- Gübre konur, toprakla kapatılır
DAP (18-46-0) veya triple süper fosfat (TSP, 0-46-0) kullanılabilir. Hangi formülasyonun uygun olduğunu gübreleme programı rehberimizden ve toprak analizi sonucunuzdan belirleyin.
Neden Çukur Yöntemi?
Fosfor toprakta yatay ve dikey olarak çok az hareket eder. Yüzeye serpilen fosforlu gübre yağmurla bile kök bölgesine inemez. Çukur yöntemi gübreyi doğrudan kök bölgesine taşır ve alım verimliliğini birkaç kat artırır.
Potasyumlu Gübre Uygulaması
Potasyum, fındıkta meyve dolgunluğunu, randımanı ve soğuğa dayanıklılığı artıran temel bir besindir. Toprak analizinde potasyum eksikliği saptanan bahçelerde 2-3 yılda bir uygulama yapılır.
Tercih ve Yöntem
- Gübre: Potasyum sülfat (0-0-51) tercih edilir; klor hassasiyeti olan fındıkta potasyum klorürden kaçınılmalıdır
- Yöntem: Fosforlu gübreyle aynı çukur yöntemi uygulanır; ikisi aynı çukura konabilir
- Dönem: Ekim - Şubat arası
- Miktar: Toprak analizi sonucuna göre belirlenir
Potasyum sülfat hakkında ayrıntılı bilgi için potasyum sülfat rehberimize bakabilirsiniz.
Her Toprağa Potasyum Gerekmez
Karadeniz Bölgesi topraklarının bir kısmında potasyum düzeyi zaten yeterlidir. Analiz yapmadan potasyum vermek hem israftır hem de topraktaki kalsiyum-magnezyum dengesini bozabilir. Gübre kararını mutlaka toprak analizi sonucuna dayandırın.
Fidan Dikimi İçin Çukur Açma
Ekim ayı, yeni bahçe tesisi veya boşluk tamamlama için dikim çukurlarının açıldığı dönemdir. Çukurlar sonbaharda açılıp kış boyunca bekletildiğinde toprak doğal olarak ufalanır, havalanır ve kış yağışlarıyla nemlenir.
- Çukur boyutu: 50 x 50 x 50 cm (minimum)
- Üst toprak ayrı: Çukurdan çıkan üst 20 cm toprak ayrı yığılır, dikim sırasında çukura geri konur
- Açma zamanı: Toprak kuru veya hafif nemli iken
- Dikkat: Çukur tabanını gevşetin, sıkışık taban kök gelişimini engeller
Fidan dikimi Kasım-Mart arası yapılır; şimdi yalnızca çukur hazırlığı aşamasıdır.
Budama Başlangıcı
Yaprak dökümü tamamlandığında budamaya başlanabilir. Ancak yaprak dökümü tamamlanmadan budamaya girişmek ağacın besin transferini keser; bu nedenle acele etmeyin.
Ekim sonunda yaprak dökümü tamamlanan bahçelerde yapılabilecekler:
- Kuru, kırık ve hastalıklı dalların tespiti
- Dip sürgünü (piç) temizliği
- Budama planının çıkarılması: hangi ocaklarda seyreltme, hangilerinde gençleştirme yapılacağı
Asıl budama yoğunluğu Kasım-Şubat döneminde olacaktır. Budama teknikleri için budama rehberimize bakın.
Bakteriyel Yanıklık Kontrolü
Yaprak dökümü döneminde bakırlı ilaç (bordo bulamacı veya bakır hidroksit) uygulaması, bakteriyel yanıklık (Xanthomonas arboricola pv. corylina) etmeninin kışlak popülasyonunu azaltır. Yaprak dökerken oluşan yaprak izi yaraları bakteri girişine açıktır; bu dönemde yapılan koruyucu uygulama bu kapıları kapatır.
- Zamanlama: Yaprak dökümünün %50-70 oranına ulaştığı dönem
- İkinci uygulama: Kasım’da yapılır
- Uygulama: Gövde, ana dallar ve dal uçlarına tam kaplama şeklinde
Bakırlı İlaç ve Doz
Bordo bulamacı hazırlığı ve dozajı için il/ilçe tarım müdürlüğüne veya ziraat mühendisine danışın. Fazla bakır toprakta birikerek mikro element dengesini bozar; her yıl aynı dozda uygulamayın, toprak bakır seviyesini takip edin.
Toprak Analizi ve Gübreleme Planı
Ekim ayı toprak numunesi almak için uygun bir dönemdir. Hasat bitmiş, henüz gübre verilmemiştir; bu durumda analiz sonucu toprağın gerçek besin durumunu yansıtır. Sonuçlar geldiğinde Kasım-Şubat arası gübreleme programını kurmak için yeterli süre kalır.
Toprak analizinin ayrıntıları için toprak analizi rehberimize, yıllık gübreleme programı için gübreleme programımıza bakın.
Ekim Ayında Yapılmaması Gerekenler
Sık Yapılan Hatalar
- Yaprak dökümü tamamlanmadan budamaya başlamak: Yaprak hâlâ fotosentez yapıyorken kesim, besin transferini keser ve ağacı zayıflatır
- Toprak analizi yapmadan gübre atmak: Özellikle fosfor ve potasyum, analiz sonucu olmadan verilmemelidir
- Yeterli toprağa gereksiz potasyum vermek: Fazla potasyum kalsiyum ve magnezyum alımını baskılar
- Külleme bulaşıklı yaprakları bahçede bırakmak: İlkbaharda yeni enfeksiyon kaynağı oluşur
- Mayıs böceği sayımı yapmadan ilaçlamak: Ekonomik eşiğin altındaysa ilaçlama gereksiz maliyet ve çevre yüküdür
- Fosforlu gübreyi yüzeye serpmek: Toprak yüzeyinde kalan fosfor köke ulaşmaz, çukur yöntemiyle verilmelidir
Ekim Ayı İş Planı Özeti
| Dönem | Öncelikli iş |
|---|---|
| 1. hafta | Bahçe turu, yaprak dökümü takibi, mayıs böceği larva sayımı |
| 2. hafta | Mayıs böceği ilaçlaması (gerekirse), toprak numunesi alma |
| 3. hafta | Fosforlu ve potasyumlu gübre çukurlarının açılması ve uygulaması |
| 4. hafta | Fidan dikim çukurları açma, bakteriyel yanıklık için bakırlı ilaçlama, bahçe altı toprak işleme |
Hasat sonrası yorgunluğa rağmen Ekim’de atılan adımlar gelecek sezonun temelini kurar. Bahçeye geri dönün, toprak analizinizi yaptırın ve gübreleme takvimini planlayın. İşler Kasım ayı bakım takvimi ile devam edecektir.
📚 Fındık Araştırma Enstitüsü 📚 FİSKOBİRLİK 📚 Giresun Ziraat Odası📚 Kaynaklar
İlgili Rehberler
Tüm Bakım Takvimi rehberlerini gör
Eylül Ayı Fındık Bakım Rehberi
Eylül ayında fındık bahçesinde yüksek kuşak hasadı, kurutma, hasat sonrası bakım, dip sürgünü temizliği, toprak analizi ve zararlı mücadelesi. Resmi kaynaklarla desteklenmiş rehber.
Kasım Ayı Fındık Bakım Rehberi
Kasım ayında fındık bahçesinde kireçleme, çiftlik gübresi, budama yoğunlaşması ve kış hazırlığı. Resmi kaynaklarla desteklenmiş rehber.
Fındık İçin Toprak ve Yaprak Analizi Rehberi
Fındık bahçesinde toprak analizi ne zaman yapılır, numune nasıl alınır, sonuçlar nasıl okunur. Yaprak analizi zamanı ve yöntemi.
Fındık Gübreleme Programı: Yıllık Gübre Takvimi ve Dozajlar
Fındık gübreleme zamanı, gübre çeşitleri ve dekar başına dozajlar. Azot, fosfor, potasyum ve organik gübre uygulama rehberi.
Potasyum Sülfat (0-0-51) Gübresi: Fındıkta Kullanımı ve Dozajı
Potasyum sülfat (0-0-51) fındıkta Kasım-Şubat arası topraktan, Haziran-Temmuz iç doldurma döneminde yapraktan atılır. Ocak başına 100-400 g, toprak analizine göre. 0-0-50 ile aynı gübredir.
Daha Fazla Bakım Takvimi Rehberi
Ağustos Ayı Fındık Bakım Rehberi
Ağustos ayında fındık hasadı, olgunluk belirtileri, toplama yöntemleri, harmanlama, kurutma, aflatoksin riski ve hasat hataları. Resmi kaynaklarla desteklenmiş kapsamlı rehber.
Aralık Ayı Fındık Bakım Rehberi
Aralık ayında fındık bahçesinde kış budaması başlangıcı, dalkıran temizliği, bahçe hijyeni ve dinlenme dönemi bakımı. Resmi kaynaklarla desteklenmiş rehber.
Eylül Ayı Fındık Bakım Rehberi
Eylül ayında fındık bahçesinde yüksek kuşak hasadı, kurutma, hasat sonrası bakım, dip sürgünü temizliği, toprak analizi ve zararlı mücadelesi. Resmi kaynaklarla desteklenmiş rehber.
Haziran Ayı Fındık Bakım Rehberi
Haziran ayında fındık bahçesinde meyve gelişimi, külleme kontrolü, sulama başlangıcı ve Amerikan beyaz kelebeği mücadelesi. Resmi kaynaklarla desteklenmiş rehber.
