Üre Fosfat 18-44-0 Gübresi: Fındıkta Kullanımı ve Faydaları

Üre Fosfat 18-44-0 Nedir?

Üre Fosfat 18-44-0, azot ve fosfor içeren suda tamamen çözünebilen saf ve kristal yapıda bir kompoze gübredir. Türkiye’de İGSAŞ tarafından üretilen bu gübre, tek seferde hem azot hem fosfor ihtiyacını karşılayabilmesi ve damla sulama sistemlerine uygunluğu ile fındık yetiştiriciliğinde değerli bir seçenektir.

Formül adındaki rakamlar gübre içeriğini gösterir:

18 → %18 Azot (N), üre formunda (NH₂-N)
44 → %44 Fosfor pentaoksit (P₂O₅), suda çözünür formda
0 → Potasyum içermez

ℹ️

Neden 'Üre Fosfat' Deniyor?

Bu gübredeki azot, amonyum değil üre formundadır. Bu özellik onu klasik DAP (18-46-0) gübresinden ayırır. Üre azotu toprakta önce amonyuma, ardından nitrata dönüşerek bitkiye ulaşır — bu da daha uzun süreli bir azot beslemesi sağlar.

Garanti Edilen İçerik

Besin Elementi	Oran	Açıklama
Toplam Azot (N)	%18	Üre azotu formunda
Fosfor (P₂O₅)	%44	Nötral amonyum sitrat ve suda çözünür
Suda Çözünür P₂O₅	%44	Tamamı bitkiye yarayışlı
Potasyum (K₂O)	%0	İçermez

DAP ile Farkı Nedir?

Üre Fosfat 18-44-0, sıkça karıştırılan DAP (Diamonyum Fosfat, 18-46-0) gübresiyle benzer görünse de farklı bir üründür.

Özellik	Üre Fosfat (18-44-0)	DAP (18-46-0)
Fosfor oranı	%44 P₂O₅	%46 P₂O₅
Azot formu	Üre azotu (NH₂-N)	Amonyum azotu (NH₄-N)
Fiziksel yapı	Toz / kristal	Granül
Suda çözünürlük	Tamamen çözünür	Yüksek (ama tam değil)
Damla sulama	Çok uygun	Uygun değil
Kullanım şekli	Fertigation, yapraktan, topraktan	Taban gübresi (topraktan)
Ambalaj	25 kg	50 kg

💡

Hangisini Seçmeli?

Damla sulama sisteminiz varsa → Üre Fosfat 18-44-0 tercih edin (suda tamamen erir). Geleneksel topraktan gübrelemede → DAP 18-46-0 daha pratiktir (granül yapı, saçılması kolay). Her iki gübre de fosfor + azot ihtiyacını karşılar; fark uygulama yöntemindedir.

Fındığa Faydaları

Fosforun Katkıları

Fosfor, fındık ağacı için kritik bir makro besin elementidir:

Kök gelişimi: Güçlü ve yaygın bir kök sistemi oluşturarak ağacın su ve besin alımını artırır
Çiçeklenme ve meyve tutumu: Çiçek tomurcuklarının sağlıklı oluşumunu ve döllenmeyi destekler
Enerji metabolizması: Bitkideki enerji transferi (ATP sentezi) için vazgeçilmezdir
Meyve kalitesi: İç fındık randımanını ve doluluk oranını iyileştirir
Soğuğa dayanıklılık: Kış aylarında ağacın direncini güçlendirir

Azotun Katkıları

Yaprak gelişimi: Yeşil aksam oluşumunu teşvik ederek fotosentez kapasitesini artırır
Sürgün büyümesi: Yeni dal ve sürgün gelişimini destekler
Protein sentezi: Fındık meyvesindeki protein oranını olumlu etkiler
Klorofil üretimi: Yaprakların sağlıklı yeşil rengini korur

Üre Fosfat’ın Özel Avantajları

Çift besin: Tek gübre ile hem azot hem fosfor ihtiyacı kısmen karşılanır
Tam çözünürlük: Damla sulama ve fertigation sistemleri için idealdir
Hızlı etki: Suda çözündüğü için bitkiye hızla ulaşır
Esnek uygulama: Topraktan, damla sulama ile veya yapraktan uygulanabilir
Ekonomik: Tek gübre ile iki besin elementi verilir, işçilik azalır

Fındıkta Uygulama Zamanları

Dönem	Ay	Uygulama Türü	Açıklama
Kışlık taban gübresi	Kasım - Şubat	Topraktan	Fosfor ihtiyacı için ana uygulama dönemi
İlkbahar gübrelemesi	Şubat sonu - Mart	Topraktan / Damla sulama	Tomurcuk şişmesi döneminde azot + fosfor takviyesi
Vejetasyon dönemi	Nisan - Haziran	Damla sulama (fertigation)	Meyve gelişimi döneminde düzenli besleme

⚠️

Zamanlama Uyarısı

Fosforlu gübre uygulaması fındıkta genellikle 3 yılda bir yapılır (toprak analizi sonucuna göre). Her yıl fosfor uygulamak gereksiz maliyet oluşturur ve toprakta aşırı fosfor birikimine neden olabilir. Toprak analizi rehberimizden bahçenizin gerçek ihtiyacını belirleyin.

Uygulama Yöntemleri

Topraktan Uygulama

Geleneksel yöntemle uygulama adımları:

Fındık ocaklarının dal izdüşümü çevresinde 15-25 cm derinliğe 16-32 adet çukur açın
Hesaplanan gübre miktarını çukurlara eşit olarak bölün
Çukurları toprakla kapatın

Neden toprağa gömülmeli? Üre Fosfat’taki azot üre formundadır. Toprak yüzeyinde kalan üre azotu havaya karışarak kaybolur (amonyak gazı olarak). Bu nedenle gübre mutlaka 5-10 cm derinliğe karıştırılmalıdır.

Damla Sulama ile Uygulama (Fertigation)

Üre Fosfat’ın en büyük avantajı suda tamamen çözünmesidir. Damla sulama sistemine doğrudan eklenerek uygulanabilir:

Gübreyi sulama suyuna yavaş yavaş ekleyin
Sulamanın ortasında gübre verin (önce ve sonra temiz suyla yıkayın)
Vejetasyon döneminde 15-20 gün arayla düzenli uygulamalar yapılabilir
Gübre kullanım verimliliği topraktan uygulamaya göre %20-30 daha yüksektir

Yapraktan Uygulama

Fosfor eksikliği belirtileri görüldüğünde acil müdahale için yapraktan da uygulanabilir:

Konsantrasyon: %1-2 oranında sulu çözelti hazırlayın
Zamanlama: Sabah erken veya akşam saatlerinde (yaprak yanıklığını önlemek için)
Dikkat: İlaçlama ile birlikte uygulanacaksa uyumluluk kontrolü yapın

Dozaj Hesaplama

Genel Formül

Dozaj hesaplamasında toprak analizi sonuçları esas alınmalıdır. Örnek hesaplama:

Senaryo: Toprak analizi sonucu dekara 8 kg saf P₂O₅ gerekiyor.

Hesaplama Adımı	İşlem	Sonuç
Gübre miktarı	8 ÷ 0,44	18,2 kg/dekar Üre Fosfat
Sağlanan azot	18,2 × 0,18	3,3 kg saf N
Kalan azot ihtiyacı	20 − 3,3	16,7 kg saf N (ayrı gübre ile)

ℹ️

Kalan Azot İhtiyacı

Üre Fosfat ile sağlanan 3,3 kg azot, fındık ağacının yıllık ihtiyacının (20-24 kg/dekar) yalnızca bir kısmını karşılar. Kalan azot ihtiyacı üre (%46 N) veya amonyum nitrat (%33 N) ile Mart ve Mayıs-Haziran dönemlerinde tamamlanmalıdır. Detaylar için gübreleme programı rehberimize bakın.

Farklı İhtiyaçlara Göre Dozajlar

Toprak Analizi Sonucu	Dekara Üre Fosfat	Sağlanan P₂O₅	Sağlanan N
Fosfor çok düşük (< 3 ppm)	20-25 kg	8,8-11 kg	3,6-4,5 kg
Fosfor düşük (3-6 ppm)	12-18 kg	5,3-7,9 kg	2,2-3,2 kg
Fosfor orta (6-15 ppm)	5-10 kg	2,2-4,4 kg	0,9-1,8 kg
Fosfor yeterli (> 15 ppm)	Gerekli değil	—	—

Fosfor Eksikliği Belirtileri

Fındık bahçenizde aşağıdaki belirtileri görüyorsanız fosfor eksikliği olabilir:

Yaprakların koyu yeşilden morumsu renge dönmesi
Kök gelişiminin zayıflaması ve ağacın toprakta tutunma gücünün azalması
Çiçeklenmenin azalması ve meyve tutumunun düşmesi
Genel büyümede yavaşlama, cılız sürgünler
İç fındık randımanının düşmesi
Yaprakların normalden erken dökülmesi

🚫

Fosfor Eksikliğini Erken Tespit Edin

Fosfor eksikliği belirtileri göründüğünde ağaç zaten ciddi verim kaybı yaşamaya başlamıştır. En iyi yöntem toprak analizi ile eksikliği belirtiler görülmeden tespit etmektir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Toprak Analizi Şarttır

Gübre uygulamasından önce mutlaka toprak analizi yaptırın. Gereksiz fosfor uygulaması:

Ekonomik kayba neden olur
Toprakta fosfor birikimi mikro elementlerin (çinko, demir) alımını engeller
Çevre kirliliğine yol açar (su kaynaklarına fosfor sızması)

Potasyum Ayrıca Verilmeli

Üre Fosfat 18-44-0 potasyum içermez. Fındık ağacının potasyum ihtiyacı (meyve kalitesi, hastalık direnci için kritik) ayrı bir gübre ile karşılanmalıdır. Potasyum sülfat (%50 K₂O) tercih edin; fındık klora hassastır, potasyum klorür kullanmaktan kaçının.

pH Kontrolü

Üre Fosfat toprağı hafif asitleştirici etkiye sahiptir. Bu özellik:

Alkali topraklarda (pH > 7) avantajdır — besin yarayışlılığını artırır
Asidik topraklarda (pH < 5,5) dikkat gerektirir — toprağı daha da asitleştirebilir
pH kontrolü için toprak analizi rehberimize bakın

Depolama

Serin ve kuru yerde, nemden uzak saklayın
Açık ambalajı sıkıca kapatın (nem çeker ve topaklanır)
Diğer gübrelerle karıştırmayın

Sonuç

Üre Fosfat 18-44-0, özellikle damla sulama sistemi kullanan fındık bahçeleri için ideal bir gübre seçeneğidir. Suda tamamen çözünmesi, hem azot hem fosfor sağlaması ve esnek uygulama imkânları sunan bu gübre, doğru dozaj ve zamanlamayla fındık verimini artırabilir.

Özetlemek gerekirse:

Damla sulama sisteminiz varsa Üre Fosfat, yoksa DAP tercih edin
Dozajı mutlaka toprak analizi sonucuna göre belirleyin
Fosforlu gübre genellikle 3 yılda bir uygulanır
Gübreyi toprağa karıştırın, yüzeyde bırakmayın
Potasyum ihtiyacını ayrı gübre ile karşılayın
Kalan azot ihtiyacını Mart ve Mayıs-Haziran’da tamamlayın

Yıllık gübreleme takviminin tamamı için Gübreleme programı rehberimize bakın. Toprak analizi yaptırma yöntemleri için Toprak analizi rehberimizi inceleyin.

📚 İGSAŞ 📚 Tarfin 📚 Hektaş 📚 Fındık Araştırma Enstitüsü