TMO yine ithalat kapısını açtı. Mart ayı içinde 175 bin ton yemlik arpa ve 280 bin ton yemlik mısır için ihale düzenlenecek. Şubat sonundaki 350 bin ton mısır ithalatıyla birlikte kısa sürede toplam 805 bin ton yem hammaddesi dışarıdan geliyor. Peki yılda 8,5 milyon ton mısır üreten bir ülke neden bu kadar ithalat yapıyor?
İhale Takvimi
| Tarih | Ürün | Miktar | Teslimat |
|---|---|---|---|
| 26 Şubat | Yemlik mısır | 350.000 ton | Tamamlandı |
| 13 Mart | Yemlik arpa | 175.000 ton | 25 Mart – 17 Nisan |
| 16 Mart | Yemlik mısır | 280.000 ton | 25 Mart – 10 Nisan |
| Toplam | 805.000 ton |
Miktarlarda ±%5 tolerans var, yani gerçek rakam 765.000 ile 845.000 ton arasında olabilir.
Rakamlarla Büyük Resim
Türkiye’nin mısır üretim ve ithalat tablosu çarpıcı:
| Yıl | Üretim (ort. 8,5M ton) | İthalat | İthalat Oranı |
|---|---|---|---|
| 2021 | ~8,5 milyon ton | 2,1 milyon ton | %25 |
| 2022 | ~8,5 milyon ton | 3,0 milyon ton | %35 |
| 2023 | ~8,5 milyon ton | 1,9 milyon ton | %22 |
| 2024 | ~8,5 milyon ton | 4,0 milyon ton | %47 |
| 2025 | ~7,0 milyon ton | 4,1 milyon ton | %59 |
Arpada durum daha ilginç: 41 yıllık ortalama üretim 7,6 milyon ton. Ama 2025’te kuraklık nedeniyle üretim 6 milyon tona düştü. Buna rağmen Türkiye yakın geçmişte arpa ihraç da etti — şimdi ithal ediyor.
Dikkat: İthalat Trendi Artıyor
2021’de üretimin %25’i kadar mısır ithal eden Türkiye, 2025’te bu oranı %59’a çıkardı. Yani ürettiğimizin yarısından fazlası kadar dışarıdan alıyoruz. Bu, dışa bağımlılığın tehlikeli seviyeye ulaştığının göstergesi.
TMO Ne Diyor?
TMO’nun resmi açıklaması: “Yem piyasasında arz güvenliğini sağlamak ve hayvancılık sektöründe yem maliyetlerini kontrol altında tutmak.”
Mart ayı satış fiyatları:
- Ekmeklik buğday: 13.250 – 13.500 TL/ton
- Arpa: 11.300 TL/ton (açık depo), 11.600 TL/ton (kapalı depo)
- Fiyatlarda bir önceki aya göre değişiklik yok
Eleştiriler: “İthalat Alışkanlık Haline Geldi”
CHP Edirne Milletvekili ve Ziraat Mühendisi Ediz Ün sert çıktı:
“Bu bir yetki güncellemesi değil, ithalatın alışkanlık haline getirilmesidir. Üretim varken ithalat hâlâ gündemde.”
Ün’ün dikkat çektiği çelişki: Türkiye yakın geçmişte 1 milyon ton arpa ihraç etmişken, şimdi arpa ithal ediyor. “İhraç ettiğimiz arpayı şimdi neden dışarıdan alıyoruz?” sorusu havada asılı kalıyor.
Yerli üretici neden eziliyor?
Eleştirilerin özeti şu döngüye dayanıyor:
- TMO ithal yem alıyor → piyasaya süküyor
- İthal ürün fiyatları yerli ürünün altında kalıyor
- Yerli üreticinin ürünü elde kalıyor veya düşük fiyata satmak zorunda kalıyor
- Üretici zarar ediyor → gelecek yıl ekimini azaltıyor
- Üretim düşüyor → daha fazla ithalat gerekiyor
Bu kısır döngü her yıl tekrarlanıyor.
Hayvancılık Sektörü Açısından
İthalatın hayvancılık sektörü için bir gerekçesi var: Türkiye’nin yem talebi üretimden fazla. Yem sanayicileri 2025 için 7 milyon ton mısır üretimi beklerken, sektörün yıllık mısır ihtiyacı 11-12 milyon ton civarında. Bu açığı kapatmak için ithalat kaçınılmaz görünüyor.
Ama asıl soru şu: Neden üretimi artırmak yerine sürekli ithalat tercih ediliyor?
- Sulama altyapısı yetersiz — mısır suya bağımlı bir ürün
- Girdi maliyetleri yüksek — mazot, gübre, tohum fiyatları %33 arttı
- Üretici fiyat garantisi yok — hasat zamanı fiyat düşerse zarar çiftçinin
- İthalatta gümrük vergisi sıfırlandı — ithal ürün daha cazip hale geldi
Yem Sektörü İçin 2025/26 Tahmini
USDA verilerine göre Türkiye’nin 2025/26 sezonunda mısır ithalat tahmini 3,3 milyon ton — bir önceki yıla göre 2,4 milyon ton düşüş bekleniyor. Yerli üretimin artması halinde ithalat azalabilir ama bu henüz kesin değil.
Sizin İçin Ne Anlama Geliyor?
Mısır ve arpa üreticisiyseniz:
- TMO’nun ithalatı iç piyasa fiyatlarını baskılayabilir — ürününüzü satarken bunu hesaba katın
- Sözleşmeli üretim düşünün — yem fabrikalarıyla doğrudan anlaşma fiyat riskini azaltır
- DİTAP platformunu kullanın — büyük alıcılara doğrudan ulaşabilirsiniz
Hayvancılık yapıyorsanız:
- İthal yem fiyatlarında kısa vadede düşüş olabilir — stok yapmak için acele etmeyin
- TMO’nun Mart satış fiyatlarını takip edin — Ziraat kartıyla 3 taksit imkânı var
- Yem maliyetinizi düşürmek için TMO’dan doğrudan alım yapıp yapamayacağınızı il müdürlüğünüze sorun
Ne Yapmalısınız?
- Mısır/arpa üreticisiyseniz: Hasat zamanı fiyat baskısına hazırlıklı olun. Mümkünse ekim öncesi sözleşme yapın
- Hayvancıysanız: TMO’nun satış duyurularını tmo.gov.tr üzerinden takip edin
- Fındık üreticisiyseniz: Bu gelişme sizi doğrudan etkilemese de, tarım politikasındaki ithalat eğilimini izleyin — benzer yaklaşımlar fındıkta da gündeme gelebilir
Pratik İpucu
TMO stok satışlarında peşin ödeme yanında Ziraat Bankası kredi kartıyla 3 taksit imkânı var. Yem alımı yapacaksanız, TMO’nun resmi satış noktalarından alım yaparak aracı maliyetinden kurtulabilirsiniz.
Son Söz
805 bin ton yem ithalatı, Türkiye’nin tarımda dışa bağımlılığının bir fotoğrafı. TMO “arz güvenliği” diyor, üretici “fiyat baskısı” diyor, muhalefet “ithalat alışkanlığı” diyor. Herkesin bir parça haklı olduğu bu tartışmada kaybeden belli: tarlasında mısır ve arpa yetiştiren çiftçi.
Uzun vadeli çözüm ithalat değil, yerli üretimi desteklemek: sulama yatırımları, girdi desteği, fiyat garantisi. Yoksa her yıl aynı filmi izlemeye devam edeceğiz.
Daha Fazla Piyasa & Fiyatlar Haberi
10 Günde 5 Zam: Gübre Fiyatları Nereye Koşuyor?
Tarım Kredi 10 günde 5 kez gübre fiyatlarını artırdı. Üre %15, Amonyum Sülfat %30 zamlandı. Hürmüz Boğazı krizi, güncel fiyatlar ve çiftçinin yapması gerekenler.
Rusya'dan Soframıza 3,8 Milyar Dolar: Ne Kadar Bağımlıyız?
Rusya'nın Türkiye'ye tarım ihracatı 2025'te 3,8 milyar dolara ulaştı. Buğday, ayçiçek yağı, kepek — sofranızın ne kadarı Rusya'dan geliyor? İşte rakamlar.
