Fındık Filiz Güvesi (Gypsonoma dealbana): Belirtiler ve İlaçlama Zamanı

Fındık Filiz Güvesi Nedir?

Fındık filiz güvesi (Gypsonoma dealbana), 5-7 mm boyunda, kahverengi küçük bir kelebektir. Ön kanatları sütlü kahverengi, beyaz çizgili ve ortasında sarı-kahverengi geniş bir bant taşır. Zararı yapan kelebek değil, krem renkli, olgunlukta 7-8 mm boyundaki larvasıdır.

Bu zararlının en can sıkıcı yanı verimliliğidir: tek bir larva 4-5 sürgüne zarar verebilir. Az sayıda larva bile bahçede gözle görülür sürgün kaybına yol açar.

Zarar Belirtileri

Filiz güvesinin zararı yılın iki ayrı döneminde, iki farklı şekilde görünür. Teşhis için hangisine baktığınızı bilmek gerekir.

İlkbahar: Sürgün Kuruması

Mart’ta beslenmeye başlayan larva, göz ve sürgünlerde galeri açar. İletim yolları kesildiği için sürgün kurur. Bir larva sırayla 4-5 sürgüne geçebildiğinden zarar hızla çoğalır.

Yaz: Yaprakta Üçgen Lekeler

Bu, filiz güvesinin imza belirtisidir ve başka hiçbir fındık zararlısıyla karışmaz:

Yaprağın ana damarı ile yan damarlarının oluşturduğu üçgen içinde, larvanın ördüğü ağ ve beslenme artıklarından oluşan kahverengi lekeler.

Yaşam Döngüsü

Filiz güvesi yılda tek döl verir.

Dönem	Ay	Ne olur
Kışlama	Kasım – Şubat	Larvalar göz diplerinde, püslerde ve kozalak akarının gallerinde kışlar
Uyanma	Mart	Larvalar beslenmeye başlar
Sürgün zararı	Mart – Mayıs	Göz ve sürgünlerde galeri açar, sürgünler kurur; bir larva 4-5 sürgüne geçer
Yaprak dönemi	Yaz	Yaprakta üçgen içinde ağ ve kahverengi beslenme lekeleri
Mücadele penceresi	Hasat sonu – Eylül sonu	Larvalar yaprakta, henüz kışlığa göç etmemiş
Göç	Eylül sonu	Larvalar erkek organlara ve kozalaklara çekilir — pencere kapanır

Ekonomik Zarar Eşiği

100 yaprakta en az 15 beslenme arazı saptanırsa ilaçlamaya karar verilir.

Sayımı hasat sonrasında, yapraklardaki üçgen lekeler iyice belirginleşmişken yapın.

Mücadele Yöntemleri

1. Kültürel Önlemler

• Kışlık kozalak toplama: Kozalak akarının oluşturduğu galler filiz güvesinin de kışlağıdır. Kışın yapraksız dönemde kozalakları toplayıp yakmak iki zararlıyı birden azaltır
• Kuruyan sürgünlerin temizliği: İlkbaharda kuruyan sürgünlerin budamayla uzaklaştırılması bahçedeki larva sayısını düşürür

2. Kimyasal Mücadele

Bu zararlıda zamanlama diğerlerinin tersinedir: mücadele hasattan sonra yapılır.

• Başlangıç: Hasat sonunda, yapraklardaki üçgen beslenme arazları iyice belirginleştiğinde
• Bitiş: Yaprak dökümü başlangıcına, yani eylül sonuna kadar ilaçlama tamamlanmalıdır
• Neden bu tarih kritik: Eylül sonunda larvalar erkek organlara ve kozalaklara göç eder. Oraya girdikten sonra ilaca ulaşılamaz ve o sezon kaybedilir

Sık Sorulan Sorular

Fındık filiz güvesi ilacı ne zaman atılır? Hasat sonrasında, yapraklardaki üçgen beslenme arazları belirginleştiğinde başlanır ve eylül sonuna kadar tamamlanır. Eylül sonundan sonra larvalar kozalaklara ve erkek organlara göç eder, ilaç etkisiz kalır.

Yapraklardaki kahverengi lekeler filiz güvesi mi, hastalık mı? Lekenin yerine bakın. Filiz güvesinin lekesi ana damar ile yan damarların oluşturduğu üçgenin içindedir ve içinde ince ağ bulunur. Yaprak lekesi hastalıkları damar sınırına bakmaksızın yayılır ve ağ içermez.

Sürgünlerim kurudu, filiz güvesi mi? Olabilir, ama fındıkta sürgün kurutan başka zararlılar da var. Filiz güvesinde kuruma ilkbaharda olur ve gözde/sürgünde galeri bulunur. Sürgünün ucu kuruyup dalda asılı kalıyorsa teke böceği, dalda 2 mm delik ve özsuyu sızması varsa kabuk böceği düşünülmelidir.

Kahverengi kokarca ilaçlamasıyla birleştirebilir miyim? Eylül uygulamasında evet — il tarım müdürlükleri hasat sonrası dönemde iki zararlıyı birlikte duyurmaktadır. Ürün seçimini ziraat mühendisiyle yapın.

---

Bu rehber T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Fındık Araştırma Enstitüsü verileri ve il tarım müdürlüklerinin mücadele duyuruları temel alınarak hazırlanmıştır. İlaçlama kararlarını mutlaka bir ziraat mühendisine danışarak verin.