Virgül Kabuklu Biti Nedir?
Virgül kabuklu biti (Lepidosaphes ulmi), adını kabuğunun biçiminden alır: ergin dişinin kabuğu virgül veya midye biçiminde, koyu kahverengi ve 2,3-3,0 mm uzunluğundadır.
Dal üzerinde sıralanmış bu küçük, koyu virgüller çoğu zaman kabuk dokusunun bir parçası sanılır. Oysa her biri, altında yumurtalarını taşıyan bir dişidir.
Koşnilden Farkı
Fındıkta iki kabuklu zararlı var ve karıştırılırlar:
- Virgül kabuklu biti (bu sayfa): kabuk virgül/midye biçiminde, ince ve uzun, koyu kahve. Yumurta halinde kışlar
- Fındık koşnili: kabuk yarım küre biçiminde, kubbeli. Larva halinde kışlar ve tatlımsı madde salgılayarak fumajine yol açar
Yaprakları is gibi kararmış bir bahçede aranan zararlı koşnildir; virgül kabuklu bitinde fumajin tipik değildir.
Zarar Belirtileri
- Dalda sıralanmış koyu virgüller: En belirgin işaret. Kabuklar dal yüzeyine yapışıktır
- Ocakta zayıflama: Özsuyu emildiği için bitki gücünü kaybeder
- Yoğun bulaşmada kurumalar: Popülasyon yükseldiğinde dallarda kuruma görülür
- Damarlarda kırılma ve gelişme bozukluğu: Yumurtaların yerleştiği damar bölgelerinde doku zarar görür
- Yaprakta yırtılmalar: Larvaların oluşturduğu galeriler yaprak dokusunu zayıflatır
Yaşam Döngüsü
Karadeniz Bölgesi’nde yılda tek döl verir.
| Dönem | Ay | Ne olur |
|---|---|---|
| Kışlama | Kasım – Nisan | Yumurta halinde, ergin dişinin kabuğu altında kışlar |
| Yumurta açılımı | Mayıs başı | Yumurtalar açılır, hareketli larvalar dal ve yapraklara yayılır |
| Larva dönemleri | Mayıs – Haziran | İki larva dönemi geçirir |
| Ergin | Temmuz | Ergin dişiler görülür, kabuklarını oluşturur |
Mücadelenin Mantığı: Kabuk Kalkandır
Bu zararlıda da, koşnilde olduğu gibi, kabuk bir kalkandır. İlaç ne ergin dişiye ne de kabuğun altındaki yumurtalara ulaşır. Bu yüzden mücadele iki noktadan birine yapılır: ya kabuğun altındaki yumurta kışlarken (kışlık yağ ile boğma), ya da larvalar açığa çıktığında (mayıs).
Ekonomik Zarar Eşiği
Bir dalın 10 cm’lik kısmında ortalama 5 canlı yumurta bulunduran birey varsa ilaçlamaya karar verilir.
Sayımda kabuğu kaldırıp altında canlı yumurta olup olmadığına bakın; boş kabuklar sayıma dahil edilmez.
Mücadele Yöntemleri
1. Mekanik Mücadele
Bulaşık dallar kesilmelidir. Yoğun kabuklu dalların budamayla uzaklaştırılması popülasyonu doğrudan düşürür ve çoğu zaman ilaçlama ihtiyacını ortadan kaldırır. Budama zaten yapılan bir iş olduğu için bu, ek maliyet getirmeyen bir önlemdir. Budama rehberi
2. Kimyasal Mücadele: İki Seçenek
Virgül kabuklu bitinde iki ayrı ilaçlama penceresi vardır ve ikisinden birini seçmek yeterlidir.
| Seçenek | Zaman | Yöntem |
|---|---|---|
| A — Kış uygulaması | Şubat – Mart, tomurcuklar patlamadan önce | Kışlık yağlar ile |
| B — Yaz uygulaması | Mayıs, çıkışların %70-80’i olduğu dönemde | Yaz ilaçlaması |
Kışlık Yağ Seçeneği Neden Değerli?
Kışlık yağlar kabuğun altındaki yumurtaları boğarak etkili olur; sinir sistemine etki eden insektisitlerden farklı çalışırlar. Tomurcuklar patlamadan uygulandığı için arı aktivitesi henüz başlamamıştır ve doğal düşmanlar üzerindeki baskı düşüktür. Bahçenizde başka bir şubat-mart işi varsa bu uygulamayı ona denk getirmek pratiktir.
İlaç ve Doz İçin Mutlaka Danışın
Bu sayfada bilinçli olarak ticari ilaç adı ve doz verilmemiştir. Kışlık yağların uygulama sıcaklığı ve zamanlaması kritiktir; yanlış dönemde uygulanan yağ tomurcuk zararına yol açabilir. İl/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışmadan uygulama yapmayın.
Sık Sorulan Sorular
Virgül kabuklu biti ilacı ne zaman atılır? İki seçenek var: şubat-martta tomurcuklar patlamadan önce kışlık yağ ile, ya da mayısta çıkışların %70-80’i tamamlandığında yaz ilaçlamasıyla. İkisinden birini yapmak yeterlidir.
Dallarımdaki koyu virgüller ne? Dal yüzeyine yapışık, virgül veya midye biçiminde, 2-3 mm koyu kahverengi kabuklar virgül kabuklu bitidir. Kabuk yarım küre/kubbe biçimindeyse aradığınız fındık koşnilidir.
Yapraklarım karardı, sebebi bu mu? Muhtemelen hayır. Yaprakların is gibi kararması (fumajin) tatlımsı madde salgılayan zararlılarda görülür ve fındıkta bunun tipik sorumlusu koşnildir. Virgül kabuklu bitinde bu tablo beklenmez.
Budama tek başına yeterli mi? Sıklıkla evet. Bulaşık dalların kesilmesi Bakanlık tarafından da ilk mücadele yöntemi olarak veriliyor. Eşik (10 cm dalda 5 yumurtalı birey) aşılmıyorsa ilaçlamaya gerek kalmayabilir.
Kışlık yağ mı yaz ilaçlaması mı daha iyi? İkisi de kabul görüyor. Kışlık yağ, arı ve doğal düşmanlar açısından daha az baskı yaratır ve budama sezonuyla aynı döneme denk gelir. Yaz ilaçlaması ise kışlık uygulamayı kaçıranlar için ikinci şanstır. Seçimi bahçe programınıza göre ziraat mühendisiyle yapın.
Bu rehber T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Fındık Araştırma Enstitüsü verileri temel alınarak hazırlanmıştır. İlaçlama kararlarını mutlaka bir ziraat mühendisine danışarak verin.
📚 Kaynaklar
İlgili Rehberler
Tüm Zararlı Mücadele rehberlerini gör
Fındık Koşnili (Parthenolecanium corni): Belirtiler, Fumajin ve İlaçlama
Fındık koşnili: dal ve sürgünlerde kahverengi yarım küre kabuklar, yapışkan tatlımsı madde ve fumajin (is) kararması. İlaçlama haziran sonu, eşik 30 sürgünde 5 canlı koşnil.
Fındık İlaçlama Takvimi: Tüm Zararlılar İçin Yıllık Program
Fındık bahçesi ilaçlama takvimi: Şubat'tan Ekim'e tüm zararlı ve hastalıklara karşı ilaçlama zamanları, dozajlar ve kurallar.
Fındık Budama Rehberi: Doğru Budama ile Veriminizi Artırın
Fındık budaması Kasım-Şubat arasında, yaprak dökümünden sonra yapılır; en yoğun ay Ocak, son şans Mart başı. Şekil, verim ve gençleştirme budaması, doğru kesim açısı ve %30 kuralı.
Fındık Rehberi: Ekimden Hasada Kapsamlı Yetiştiricilik Kılavuzu
Fındık yetiştiriciliğinin A'dan Z'ye rehberi. Budama, gübreleme, zararlı mücadele, hasat ve piyasa bilgilerini tek sayfada bulun.
Daha Fazla Zararlı Mücadele Rehberi
Amerikan Beyaz Kelebeği (Hyphantria cunea): Ağ Yuvaları ve Mücadele
Amerikan beyaz kelebeği: yaprak altında ipeksi ağ yuvaları, yaprakların ana damara kadar yenmesi. Yılda 2-3 döl, ilaçlama ağ yeni örülürken. Ağ kesip yakma en etkili yöntem.
Fındık Filiz Güvesi (Gypsonoma dealbana): Belirtiler ve İlaçlama Zamanı
Fındık filiz güvesi: yaprakta üçgen kahverengi lekeler, sürgün kuruması. İlaçlama hasat sonrası, eylül sonuna kadar. Eşik 100 yaprakta 15 beslenme arazı.
Fındık Gal Sineği (Mikomyia coryli): Belirtiler ve İlaçlama Zamanı
Fındık gal sineği: yaprak damarlarında, çotanakta ve sürgün ucunda gal oluşumu. İlaçlama sürgünler 2 yaprakçıklıyken, mart sonu-nisan başı, 20 gün sonra tekrar. Eşik %50 bulaşıklık.
Fındık Kabuk Böceği (Xyleborus dispar): Belirtiler, Tuzak ve İlaçlama Zamanı
Fındık kabuk böceği / dalkıran (Xyleborus dispar): dalda 2 mm delik ve özsuyu sızması. Kırmızı yapışkan tuzak ne zaman asılır, ilaçlama temmuz başında. Ocak kurumasının sebebi.
