Fındık Rehberi: Ekimden Hasada Kapsamlı Yetiştiricilik Kılavuzu

Fındık Nedir?

Fındık (Corylus avellana), Betulaceae (huşgiller) familyasına ait, Türkiye’nin en önemli tarım ürünlerinden biridir. Dünya fındık üretiminin yaklaşık %70’i Türkiye’de gerçekleştirilir. Karadeniz Bölgesi’nin kıyı şeridinde yoğun olarak yetiştirilen fındık, yüz binlerce ailenin geçim kaynağıdır.

Fındık ağacı 3-5 metre boyunda, çalımsı bir bitkidir. Rüzgârla tozlanır ve meyvesi zuruf (yeşil kabuk) içinde gelişir. Olgunlaştığında zuruf kahverengileşir ve fındık toplanmaya hazır hale gelir.

ℹ️

Türkiye'nin Fındık Gücü

Türkiye yılda ortalama 600.000-800.000 ton kabuklu fındık üretir. Başlıca üretim illeri Ordu, Giresun, Trabzon, Düzce ve Sakarya’dır.

Fındık Yetiştirme Bölgeleri

Türkiye’de fındık yetiştiriciliği ağırlıklı olarak Karadeniz kıyı şeridinde yapılır. Bölgeler ve özellikleri:

Doğu Karadeniz

Ordu: Türkiye’nin en büyük fındık üreticisi il. Tombul, Palaz ve Çakıldak çeşitleri yaygın.
Giresun: “Giresun Kalite” olarak bilinen tombul fındığın anavatanı. En yüksek kalite fındık burada yetişir.
Trabzon: Özellikle Akçaabat ve Vakfıkebir ilçelerinde yoğun üretim.

Batı Karadeniz

Düzce: Batı bölgesinin en büyük üreticisi.
Sakarya: Hendek ve Akyazı ilçeleri öne çıkar.
Bolu, Zonguldak, Bartın: Daha küçük ölçekli üretim.

💡

Bölge Rehberleri

Her il için detaylı fındık yetiştiricilik rehberlerimiz hazırlanmaktadır. İlk olarak en büyük üretici il olan Ordu rehberi yayınlanacaktır.

Fındık Bakım Takvimi

Fındık bahçesi 12 ay boyunca aktif bakım gerektirir. Her mevsimin kendine özgü işleri vardır:

Kış (Ocak - Şubat)

Kış ayları budama sezonudur. Yaprak döküldükten sonra başlayan budama, fındığın en kritik bakım işlerinden biridir.

Budama: Kuru dallar, hastalıklı dallar ve iç kısmı sıkıştıran dallar kesilir
Dip sürgünü temizliği: Ana gövdeden çıkan gereksiz sürgünler temizlenir
Kışlık gübre: Çiftlik gübresi ve fosfor-potasyum gübresi uygulanır
Kozalak akarı kontrolü: Şişkin tomurcuklar elle toplanarak imha edilir

Detaylı bilgi için Ocak ayı bakım rehberimize ve Şubat ayı bakım rehberimize bakabilirsiniz.

İlkbahar (Mart - Mayıs)

İlkbahar, gübreleme ve zararlı mücadelesinin yoğunlaştığı dönemdir.

İlk azotlu gübre: Mart ayında amonyum sülfat uygulaması
Fidan dikimi: Son dikim şansı (Mart sonu)
Külleme mücadelesi: Nisan’dan itibaren ilaçlama başlar
Fındık kurdu kontrolü: Mayıs-Haziran’da kritik ilaçlama dönemi
İkinci azotlu gübre: Mayıs-Haziran’da üre uygulaması

Yaz (Haziran - Ağustos)

Yaz aylarında sulama, zararlı takibi ve hasat ön plana çıkar.

Sulama: Haziran-Temmuz kritik sulama dönemi. Damla sulama %40’a varan verim artışı sağlar
Kahverengi kokarca: Temmuz’dan itibaren izleme
Yaprak analizi: Temmuz’da yaprak numunesi alınır
Hasat: Ağustos ortasından itibaren başlar
Harmanlama ve kurutma: Hasat sonrası zuruf ayırma ve kurutma

Sonbahar (Eylül - Kasım)

Sonbahar, hasat sonrası bakım ve gelecek yıla hazırlık dönemidir.

Geç hasat tamamlama: Eylül başı
Toprak analizi: Eylül-Ekim en uygun zaman
Budama başlangıcı: Ekim’den itibaren
Kireçleme: Kasım’da pH düzeltme
Gübre planlaması: Toprak analizi sonuçlarına göre

ℹ️

Aylık Detaylı Rehberler

Her ay için detaylı bakım rehberimiz mevcuttur. Takvim sayfamızdan ilgili aya tıklayarak o ayın tüm işlerini görebilirsiniz.

Budama

Budama, fındık verimini doğrudan etkileyen en önemli bakım işlerinden biridir. Doğru budama ile verim %20-30 artırılabilir. Detaylı bilgi için Fındık budama rehberimize bakabilirsiniz.

Budama Zamanı

En uygun dönem: Kasım - Şubat (yaprak dökümü sonrası)
Kaçınılması gereken: Don altı sıcaklıklar, ilkbahar özsuyu akışı başlangıcı

Budama Türleri

Şekil budaması: Genç ağaçlara (0-5 yaş) uygulanan, ağaca form veren budama
Verim budaması: Olgun ağaçlarda (5+ yaş) hava-ışık sağlayan seyrelme budaması
Gençleştirme budaması: Yaşlı, verimi düşmüş bahçelerde radikal yenileme

Temel Kurallar

Bir seferde ağacın %30’undan fazlasını budamayın
Kesim aletlerini her ağaç arasında dezenfekte edin
Büyük kesimlere yara macunu sürün
Dip sürgünlerini mutlaka temizleyin

⚠️

Dikkat

Aşırı budama ağacı zayıflatır ve bir sonraki yıl verim kaybına neden olur. Deneyimsizseniz ilk yıl az budama yapın ve sonuçları gözlemleyin.

Budama türleri, teknikleri ve sık yapılan hatalar hakkında kapsamlı bilgi için Fındık budama rehberimizi inceleyin.

Gübreleme

Fındık bahçesinde doğru gübreleme, verim ve kaliteyi doğrudan etkiler. Gübre planı mutlaka toprak analizi sonuçlarına göre yapılmalıdır. Yıllık gübre takvimi ve dozajlar için Gübreleme programı rehberimize, analiz yaptırma süreci için Toprak analizi rehberimize bakabilirsiniz.

Yıllık Gübreleme Programı

Dönem	Gübre Türü	Miktar (dekar)	Amaç
Kasım-Şubat	Çiftlik gübresi	2-3 ton (3-4 yılda bir)	Organik madde
Kasım-Şubat	Fosfor + Potasyum	Analiz sonucuna göre	Kök gelişimi
Mart	Amonyum sülfat	20-25 kg	İlk azot
Mayıs-Haziran	Üre	10-15 kg	İkinci azot
Mayıs-Temmuz	Yaprak gübresi	Etiket dozunda	Mikro element
Kasım	Kireç	Analiz sonucuna göre	pH düzeltme

💡

Tasarruf İpucu

Toprak analizi yaptırmadan gübre kullanmayın. Gereksiz gübre hem toprağa zarar verir hem de maliyeti artırır. İl tarım müdürlüklerinden ücretsiz analiz hizmeti alabilirsiniz.

Zararlılar ve Mücadele

Fındık bahçesinde düzinelerce zararlı türü bulunur. En önemlileri ve mücadele zamanları aşağıda özetlenmiştir. Detaylı zararlı mücadele rehberleri için Fındık kurdu rehberimize ve tüm zararlıları kapsayan İlaçlama takvimimize bakabilirsiniz.

En Yaygın Zararlılar

Zararlı	Aktif Dönem	Tehlike	Mücadele
Fındık kurdu (Balaninus)	Mayıs-Haziran	Yüksek	Kimyasal ilaçlama
Yeşil kokarca	Nisan-Temmuz	Yüksek	Tuzak + ilaçlama
Kahverengi kokarca	Nisan-Ekim	Yüksek	İzleme + ilaçlama
Kozalak akarı	Ocak-Mayıs	Yüksek	Mekanik + kimyasal
Amerikan beyaz kelebeği	Haziran + Ağustos	Orta	Tuzak + ilaçlama
Dalkıran	Mart-Haziran	Orta	Kimyasal

İlaçlama Takvimi

Yıl boyunca farklı zararlılara karşı ilaçlama yapılır. Doğru zamanlama, mücadelenin başarısı için kritiktir. Gereksiz ilaçlama hem maliyetli hem de çevreye zararlıdır — sadece gerektiğinde ve doğru dozda ilaçlama yapın.

🚫

Güvenlik Uyarısı

İlaçlama sırasında mutlaka koruyucu ekipman (maske, eldiven, gözlük) kullanın. Rüzgârlı havalarda ilaçlama yapmayın. İlaç etiketindeki dozajlara kesinlikle uyun.

Hastalıklar

Fındıkta en yaygın görülen hastalıklar ve tedavi yöntemleri:

Külleme Hastalığı

Yapraklarda beyaz toz tabakası şeklinde görülen mantar hastalığı. Nisan-Temmuz arası aktiftir. Kükürt bazlı ilaçlarla mücadele edilir. Belirtiler, mücadele yöntemleri ve yeni külleme türü hakkında detaylı bilgi için Külleme hastalığı rehberimize bakın.

Yeni Külleme (Erysiphe corylacearum)

2013’ten itibaren Türkiye’de görülen istilacı mantar türü. Geleneksel küllemeye göre daha agresif ve Haziran-Ekim arası aktif.

Bakteriyel Yanıklık

Yaprak ve dallarda yanık görünümü oluşturan bakteriyel hastalık. Bakırlı ilaçlarla tedavi edilir.

Hasat Süreci

Fındık hasadı genellikle Ağustos ortası - Eylül başı arasında gerçekleşir. Hasat zamanı, yöntemleri ve sonrası işlemler hakkında kapsamlı bilgi için Fındık hasadı rehberimize bakabilirsiniz.

Olgunluk Belirtileri

Zuruf (yeşil kabuk) kahverengileşir
Fındıklar zurufu içinde gevşer
Daldan kolayca düşer

Hasat Yöntemleri

Yerden toplama: Geleneksel yöntem, en yaygın
Daldan silkme: El veya mekanik vibratörle
Makine ile toplama: Büyük bahçelerde süpürge/aspiratör tipi makineler

Hasat Sonrası

Harmanlama: Patoz makinesiyle zuruf ayırma
Kurutma: Güneşte veya kurutma makinesiyle nem oranını %6’ya düşürme
Depolama: Havadar, kuru ortamda, %6 nem altında

💡

İşçi Bulma

Hasat döneminde binlerce mevsimlik işçiye ihtiyaç duyulur. Fındık uygulamasıyla dakikalar içinde çevrenizden işçi bulabilir veya iş ilanı verebilirsiniz.

Fındık Ekonomisi

Fındık, Türkiye’nin en önemli tarımsal ihracat kalemlerinden biridir.

Piyasa Yapısı

TMO (Toprak Mahsulleri Ofisi): Her yıl taban fiyat belirler
Serbest piyasa: TMO’nun üstünde veya altında fiyat oluşabilir
İhracat: Fındığın büyük bölümü Avrupa’ya (özellikle Almanya, İtalya) ihraç edilir

Fiyatı Etkileyen Faktörler

Yıllık üretim miktarı
Dünya piyasası ve rakip ülkeler (İtalya, ABD, Azerbaycan)
Döviz kuru
İklim koşulları ve afetler

İşçilik ve İş Gücü

Fındık tarımı emek yoğun bir sektördür. Özellikle hasat döneminde büyük miktarda mevsimlik işçiye ihtiyaç duyulur.

Hasat Dönemi İşçilik

Toplama: 15-25 gün sürer (bahçe büyüklüğüne göre)
İşçi sayısı: 1 dönüm başına 2-3 işçi/gün
Ücret türleri: Günlük yevmiye, kilogram başına veya götürü usul

İşçi Bulma Zorlukları

Son yıllarda kırsal göç nedeniyle fındık işçisi bulmak giderek zorlaşmaktadır. Geleneksel yöntemlerin (tanıdık ağı) yanı sıra dijital platformlar da işçi-işveren eşleştirmesinde kullanılmaya başlanmıştır.

ℹ️

Fındık Uygulaması

Findik mobil uygulaması, fındık sektöründe işçi-işveren buluşma platformudur. İlan verin, mevsimlik işçi bulun veya hasat ekibi oluşturun.

Sonuç

Fındık yetiştiriciliği, doğru bilgi ve zamanlamayla yüksek verim sağlayan değerli bir tarım faaliyetidir. Bu rehberdeki bilgileri referans alarak bahçenizi daha verimli yönetebilirsiniz.

Unutmayın:

Budama zamanını kaçırmayın (Kasım-Şubat)
Toprak analizini yaptırın
Zararlı mücadelesinde zamanlamaya dikkat edin
Hasada önceden hazırlık yapın

Daha detaylı bilgi için konulara özel rehberlerimize bakabilirsiniz: Budama rehberi, Hasat rehberi, Gübreleme programı, Toprak analizi, Fındık kurdu, Külleme hastalığı ve İlaçlama takvimi. Aylık bakım takvimimiz üzerinden o aya özel tüm görevleri takip edebilirsiniz.

📚 Fındık Araştırma Enstitüsü